مقالات
استریل کردن تجهیزات دامپزشکی با فور و اتوکلاو
در این مقاله می خوانید:
استریل کردن تجهیزات در کلینیک دامپزشکی
زمانی که به روند درمان حیوانات در کلینیک های دامپزشکی نگاه می کنیم، مهارت دامپزشک مهم ترین موردی است که به چشم می آید. اما در کنار این موضوع مهم، باید بدانیم که جزئیات بسیاری هستند که می توانند بر روی کیفیت کار مراکز درمانی به ویژه دامپزشکی ها اثرگذار باشند. این موارد شاید به نظر ساده بیایند اما کوچک ترین قصور و مشکلی در آنها، می تواند مشکلات بسیار بزرگی را رقم بزند. یکی از حساس ترین و پر اهمیت ترین اقداماتی که در کلینیک های دامپزشکی باید انجام شود، استریل کردن ابزار و تجهیزاتی است که در کارهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. برای این که این کار به خوبی و با دقت انجام شود، وجود برخی تجهیزات استریلیزاسیون و به درستی استفاده کردن از آنها در تمامی کلینیک های دامپزشکی ضروری است. به همین دلیل، در ادامه این مطلب در وت مارکت، درباره استریل کردن تجهیزات دامپزشکی با فور و اتوکلاو توضیحات بیشتری ارائه می دهیم.
انواع دستگاه های استریلیزاسیون در دامپزشکی
تمامی مراکز درمانی باید برای استریل کردن ابزار و تجهیزات خود از دستگاه های مخصوص استفاده کنند. این امر در بسیاری از موارد یک الزام قانونی است و نبود آن می تواند از نظر بهداشتی، مرکز را با مشکل مواجه کند. کلینیک های دامپزشکی هم از این قاعده مستثنی نیستند و لازم است این کار را جدی بگیرند. ابزاری که در دامپزشکی استفاده می شوند، در معرض آلودگی های بسیاری قرار می گیرند و در صورتی که به خوبی استریل و ضد عفونی نشوند، می توانند آلودگی را به حیوانات دیگر و انسان ها منتقل کنند. برای این که از این اتفاق جلوگیری شود، معمولا از دستگاه اتوکلاو یا دستگاه فور در کلینیک های دامپزشکی استفاده می شود.
دستگاه اتوکلاو چیست؟
اتوکلاو دستگاهی است که برای از بین بردن آلودگی ها و میکروارگانیسم ها، آنها را در برابر بخار آب با فشار بسیار بالا قرار می دهد. عملکرد اتوکلاو به این صورت است که ابتدا هوای داخل محفظه تخلیه شده و بخار اشباع شده تحت فشار معمولا 15 پاسکال، وارد محفظه می شود. دمای داخلی محفظه در حالت معمول به حدود 121 – 134 درجه سانتیگراد می رسد و ابزارها بر اساس نوع برنامه تنظیم شده، برای مدت مشخصی، مثلا بین 15 تا 30 دقیقه، در معرض این بخار قرار می گیرند تا کلیه میکروارگانیسم ها از جمله اسپورها نابود شوند. در پایان، فاز خشک سازی آغاز می شود تا رطوبت باقیمانده تبخیر شده و ابزار آماده استفاده یا بسته بندی مجدد گردند. اگر در این محفظه هوا وجود داشته باشد، استریلیزاسیون با مشکل مواجه می شود به همین دلیل در آن از مکش خلاء یا پالس های بخار استفاده می شود.
انواع اتوکلاو
دستگاه های اتوکلاو بر اساس ویژگی ها و کارکردی که دارند به گروه های مختلفی تقسیم بندی می شوند. به صورت عمومی می توان گفت که اتوکلاوها انواع آزمایشگاهی، بیمارستانی، دندانپزشکی و آرایشگاهی دارند. بر اساس کلاس بندی هم اتوکلاوها را می توان به سه دسته تقسیم کرد:
اتوکلاو کلاس N
این دستگاه ها از گروه اتوکلاوهای ساده تر و ابتدایی تر هستند. از این نوع اتوکلاوها برای استریل کردن جامدات بدون حفره و ابزار بدون بسته بندی استفاده می شود و معمولا گزینه مناسبی برای مراکز درمانی محسوب نمی شوند.
اتوکلاو کلاس S
این دسته از اتوکلاوها برای کلینیک های کوچک می توانند گزینه قابل قبولی باشند. این دستگاه ها در مقایسه با گروه قبلی، عملکرد بهتری در تخلیه هوا دارند. از این نوع اتوکلاوها می توان برای طیف گسترده تری از جامدات، با یا بدون بسته بندی استفاده کرد، اما همچنان کارکرد محدودی دارند.
اتوکلاو کلاس B
این مدل از اتوکلاوها را می توان به نوعی پیشرفته ترین دستگاه ها در دنیای امروز دانست. این دستگاه در طیف وسیعی از مراکز درمانی از جمله دامپزشکی ها استفاده می شود. به کمک این دستگاه می توان انواع ابزارهای جامد، با بسته بندی و بدون بسته بندی و منسوجات را به صورت ایمن استریل کرد.
دستگاه فور چیست؟
یکی دیگر از پرکاربردترین تجهیزاتی که برای استریل کردن ابزار و تجهیزات دامپزشکی مورد استفاده قرار می گیرد، دستگاه فور است. بر خلاف دستگاه اتوکلاو، در این دستگاه رطوبت وجود ندارد و برای ضد عفونی کردن ابزار، هوای داغ، جایگزین رطوبت می گردد؛ به همین دلیل در بسیاری از مراکز، از این دستگاه به عنوان جایگزینی برای اتوکلاو استفاده می شود. فور دامپزشکی، از یک محفظه فلزی دو جداره عایق تشکیل شده که درون آن المنت های حرارتی نصب شده اند. در مدل های پیشرفته تر، فن های گردش هوا نیز برای توزیع یکنواخت گرما در سراسر فضای داخلی به کار می روند. این دستگاه معمولاً در دمای بین 160 تا 190 درجه سانتیگراد کار می کند و با استفاده از حرارت خشک باعث اکسیداسیون ترکیبات سلولی میکروارگانیسم ها و نابودی آنها می شود. زمان استریلیزاسیون در فور به دلیل ماهیت خشک بودن گرما نسبت به اتوکلاو بیشتر است و برای اتمام کار به زمانی حدود 1.5 تا 2 ساعت نیاز است.
مقایسه عملکرد اتوکلاو و فور
تا اینجا با ساختار و عملکرد دو مورد از مهم ترین دستگاه های استریلیزاسیون، یعنی اتوکلاو و فور آشنا شدیم. در ادامه به بیان تفاوت های این دو دستگاه و مزایا و محدودیت های استفاده از آنها می پردازیم.
مزایا و معایب استفاده از اتوکلاو
مزایا
- استفاده از اتوکلاو زمان کمتری نیاز دارد و معمولا بین 15 تا 30 دقیقه فرآیند استریلیزاسیون به پایان می رسد.
- این دستگاه برای نابود کردن انواع باکتری ها، قارچ ها، ویروس ها و اسپورها بسیار موثر است.
- از این دستگاه می توان برای ضدعفونی کردن انواع پارچه ها، مایعات و برخی پلاستیک های مقاوم به گرما استفاده کرد.
محدودیت ها
- اتوکلاو برای ضدعفونی کردن برخی ابزار فلزی، آنهایی که لبه های تیز و برنده دارند، انواع پودرها و روغن ها و به طور کلی مواد حساس به رطوبت، گزینه مناسبی نیست.
- برای این که این دستگاه بهترین عملکرد خود را داشته باشد، باید حتما از آب مقطر در آن استفاده شود. علاوه بر آن، اتوکلاو به دقت زیاد در نگهداری و سرویس کردن در زمان مشخص نیاز دارد.
- در صورت بروز نشتی، دستگاه اتوکلاو می تواند باعث ایجاد سوختگی برای کاربر شود.
- دستگاه اتوکلاو به فضای بیشتری برای استفاده نیاز دارد.
مزایا و معایب استفاده از دستگاه فور
مزایا
- این دستگاه برای ضدعفونی کردن مواد و ابزاری که به رطوبت حساس هستند، گزینه مناسبی است.
- به دلیل عدم نیاز به آب، خطر زنگ زدگی یا آسیب دیدگی کمتری دارد.
- دستگاه فور در مقایسه با اتوکلاو ارزان تر است و نگهداری از آن آسان تر است.
- فور برای استفاده در فضاهای کوچک تر، مناسب تر است.
محدودیت ها
- زمان استفاده از دستگاه فور چند برابر دستگاه اتوکلاو است و می تواند بین 1.5 تا 2 ساعت طول بکشد.
- دمای بسیار زیاد این دستگاه می تواند باعث آسیب به برخی ابزارهای حساس به گرما شود.
- دستگاه فور ممکن است برای از بین بردن برخی اسپورها به خوبی عمل نکند.
کاربرد اتوکلاو و فور در کلینیک های دامپزشکی
در کلینیک های دامپزشکی، تجهیزات و ابزار مختلفی وجود دارد که باید ضدعفونی شوند:
ابزار جراحی
ابزار جراحی معمولا از جنس فلزاتی ساخته می شوند که در مقابل گرما و رطوبت، مقاوم هستند. با توجه به این که اتوکلاو در مدت زمان کمتری تجهیزات را ضدعفونی می کند و در از بین بردن آلودگی ها موفق تر است، توصیه می شود ابزار جراحی را به کمک این دستگاه استریل کنیم.
ظروف شیشه ای آزمایشگاهی
استفاده از بخار آب ممکن است باعث ایجاد لک یا شکستگی در ظروف شیشه ای شود. از طرف دیگر ظروف شیشه ای آزمایشگاه معمولا در برابر حرارت، مقاوم هستند. به همین دلیل برای ضدعفونی کردن آنها بهتر است از دستگاه فور استفاده شود.
باندها، گازها و پارچه های جراحی
اگر در این وسایل، مواد مخصوصی وجود نداشته باشد، بهتر است از اتوکلاو برای ضدعفونی کردن آنها بهره ببریم.
پودرها، روغن ها و مواد خشک
از آنجایی که این مواد، نباید در برابر رطوبت قرار بگیرند، دستگاه فور گزینه مناسب تری برای ضدعفونی کردن آنها محسوب می شود.
نگهداری از دستگاه فور و اتوکلاو
تمامی دستگاه هایی که در کلینیک های دامپزشکی مورد استفاده قرار می گیرند، نیازمند دقت در نگهداری هستند تا بتوان کیفیت عملکرد آنها را حفظ کرد و طول عمر دستگاه را افزایش داد. دستگاه های استریلیزاسیون، از آنجا که ارتباط مستقیمی با بهداشت و سلامت بیمار و همچنین متخصص دارند، باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرند:
- برای تضمین سلامت دستگاه اتوکلاو و حفظ عملکرد آن، باید از آب مقطر در این دستگاه استفاده کرد.
- سینی ها و محفظه هر دو دستگاه باید به طور مرتب بررسی و تمیز شوند.
- نشتی احتمالی بخار در اتوکلاو و بروز صدای غیر طبیعی در هر دو دستگاه باید به سرعت پیگیری شود. دستگاه فور باید همواره خشک و تمیز نگهداری شده و از ورود گرد و غبار به آن جلوگیری شود.
- اصول کار با دستگاه، پاک سازی و نگهداری از آنها باید به صورت دقیق به پرسنل آموزش داده شود.
- سرویس دوره ای دستگاه ها باید در زمان مشخص شده انجام شوند.
جمع بندی:
انتخاب بین دستگاه اتوکلاو و فور در کلینیک های دامپزشکی، به نوع ابزار و مواد، حجم کاری کلینیک و شرایط محیطی مرکز بستگی دارد. هر کدام از این دستگاه ها ویژگی های مخصوص به خود را دارند و می توانند نقش مهمی در بهداشت اقدامات دامپزشکی ایفا کنند. بهره گیری هوشمندانه و هدفمند از این دو دستگاه، همراه با آموزش صحیح پرسنل، رعایت پروتکل های استاندارد و کنترل کیفی مداوم، نقش کلیدی در ارتقای بهداشت، پیشگیری از عفونت و حفظ سلامت دام ایفا می کند. علاوه بر تصمیم گیری برای انتخاب بین اتوکلاو و فور، یکی از موضوعات مهم، تصمیم گیری برای انتخاب برند دستگاه و شرکت فروشنده آن است. تجهیزات استریلیزاسیون، مانند سایر دستگاه ها باید از شرکت های معتبری خریداری شوند که دستگاه های به روز و با کیفیتی ارائه دهند. بهتر است شرکتی برای خرید این دستگاه ها انتخاب شود که بتواند مشاوره حرفه ای بر اساس شرایط کلینیک ارائه داده و آموزش و توضیحات لازم درباره کار با دستگاه را در اختیار پرسنل قرار دهد. از طرف دیگر، باید دستگاهی به دامپزشکی ها فروخته شود که گارانتی یا خدمات پس از فروش داشته باشد. فروشگاه اینترنتی وت مارکت با ارائه مشاوره رایگان، می تواند شما را در انتخاب پیشرفته ترین دستگاه های استریلیزاسیون دامپزشکی یاری کند.
