بعد از گاز گرفتن سگ چه کار کنیم؟

گوناگونی نژاد در سگ ها شاید بیشتر از حیوانات دیگر باشد و این باعث می شود طیف مختلفی از سگ ها، از سگ های کوچک و مینیاتوری، تا سگ های قوی هیکل و نگهبان، تحت عناوین مختلف در کنار انسان ها زندگی کنند. یکی از بزرگ ترین نگرانی هایی که درباره سگ ها، به ویژه سگ هایی با جثه های بزرگ وجود دارد، گاز گرفتن آن ها است. سگ ها به دلایل مختلف گاز می گیرند که در ادامه به آن ها می پردازیم اما باید بدانیم که طبق آمارهای منتشر شده، در سال 1401، 248 هزار مورد گاز گرفتگی سگ ها در ایران گزارش شده که به نوبه خود، آماری تکان دهنده است. جالب است بدانید که چه در ایران و چه در بسیاری از کشورهای دیگر، بیشتر این گاز گرفتگی ها، توسط سگ های خانگی رخ داده است و درصد کمی به سگ های خیابانی و بدون پلاک اختصاص پیدا می کند. همین موضوع باعث می شود لازم باشد بدانیم که بعد از گاز گرفتن سگ چه کار کنیم و برای کاهش خطر جراحت های احتمالی باید چه مواردی را در نظر بگیریم.

چرا سگ گاز می گیرد؟

همه سگ ها، چه کوچک و چه بزرگ، چه کودک و چه بالغ، می توانند گاز بگیرند؛ پس باید بدانیم که چه دلایلی می تواند آن ها را به این کار وادار کند:

• غریزه گاز گرفتن در توله سگ ها

زمانی که سگ ها سن کمی دارند، با گاز گرفتن و جویدن در مورد محیط اطراف و اشیای مختلف کنجکاوی می کنند. این کار احتمالا در زمان بازی با انسان ها و سایر حیوانات هم تکرار می شود و اگر هنگام تربیت حیوان، این عادت از او گرفته نشود، در بزرگسالی هم ادامه پیدا کرده و می تواند آسیب رسان شود.

• ترس و احساس خطر

یکی از مهم ترین دلایلی که باعث می شود سگ ها گاز بگیرند، احساس خطر کردن است. از آن جایی که سگ ها سالیان دور در طبیعت زندگی می کردند، در زمان خطر برای دفاع از خودشان و هم چنین برای شکار کردن گاز می گرفتند و این رفتار کماکان با بسیاری از آن ها همراه است. به همین دلیل امروزه هم بسیاری از سگ ها در مواجهه با افراد ناآشنا یا حتی در برابر دامپزشک عکس العمل نشان می دهند و ممکن است گاز بگیرند.

• اضطراب و مشکلات رفتاری

سگ هایی که تحت مشکلاتی مانند اضطراب قرار می گیرند، ممکن است رفتارهایی نامناسب و خلاف عادات همیشگی از خود نشان دهند. برای درک بهتر رفتار سگ بهتر است از دامپزشک، مربی و رفتارشناس سگ کمک بگیریم.

• هاری

بیماری هاری یکی از خطرناک ترین بیماری هایی است که هم می تواند سگ را از پا دربیاورد و هم از طریق سگ به انسان ها و حیوانات دیگر منتقل شود. یکی از تغییراتی که این بیماری در سگ ها ایجاد می کند، گاز گرفتن است.

عوارض گاز گرفتن سگ

بسیار مهم است که بدانیم با گاز گرفتن سگ ها، چه خطراتی ما را تهدید می کند. بر اساس این که چه سگی و به چه شدتی انسان را گاز بگیرد، خطراتی گسترده ای ممکن است در کمین باشد. بین گاز گرفتن سگ خانگی و گاز گرفتن سگ خیابانی تفاوت زیادی وجود دارد؛ سگ های خانگی، اگر تحت مراقبت اصولی و درستی قرار داشته باشند، پیش از ورود به جامعه و از همان کودکی، واکسن های خود را دریافت کرده اند و معمولا در محیط های بهداشتی زندگی می کنند. به همین دلیل معمولا ریسک کمتری در انتقال بیماری های خطرناک دارند، با این حال با گاز گرفتن سگ، علاوه بر پاره شدن بافت های بدن، باکتری هایی مانند پاستورلا، استرپتوکوک و استافیلوکوک وارد بدن می شوند که می توانند التهاب و عفونت را وارد بافت کنند. علاوه بر این موضوع یکی از خطرناک ترین بیماری هایی که این سگ ها و به صورت کلی سگ هایی که واکسن های مربوطه را دریافت نکرده اند، می توانند انتقال دهند، بیماری هاری است.

هاری چیست؟

یکی از بیماری های خطرناک که بین پستاندارن وجود دارد، بیماری هاری است. این بیماری ویروسی، سیستم عصبی مرکزی حیوان یا انسان را درگیر می کند. این ویروس به دو شکل خشمگین و فلجی می تواند موجود زنده را مبتلا کند. هاری یک دوره نهفتگی دارد که بر اساس شرایط بدنی انسان یا حیوان می تواند بین 2 تا 8 هفته متغیر باشد. علائم مختلفی مانند درد و خارش در محل جراحت، تب، بی اشتهایی، خستگی، بی قراری و گزگز در اندام های بدن می تواند در روزهای ابتدای بیماری بروز نمایند که در ادامه این نشانه ها به التهاب مغز و نخاع می انجامند. این بیماری درمان خاصی ندارد و می توان به قیمت جان حیوان یا انسان تمام شود.

اقدامات لازم پس از گاز گرفتگی سگ

برای هیچ کداممان مشخص نیست که چند درصد ممکن است در طول زندگی خود دچار گاز گرفتگی سگ شویم؛ به همین دلیل بهتر است بدانیم که بعد از گاز گرفتن سگ باید چه کار کنیم. اقداماتی که انجام می دهیم، نسبت مستقیمی با میزان جراحتی دارد که به بدن وارد شده است. مراحلی را که در ادامه گفته می شود، به خاطر بسپارید و بر اساس شرایط، آن ها را پیش ببرید:

• فشردن زخم با پارچه تمیز

به کمک یک پارچه تمیز، روی زخم فشار وارد کنید تا خونریزی کاهش پیدا کرده و متوقف شود. ناحیه آسیب دیده را به سمت بالا نگه دارید.

• شست و شو و تمیز کردن زخم

پس از بروز زخم، به منظور کاهش آلودگی، زخم باید با آب و صابون های ملایم و بدون عطر به مدت چند دقیقه شسته شود.

• ضد عفونی کردن زخم

با استفاده از مواد مناسب ضد عفونی مانند الکل، زخم را ضد عفونی کرده و با پانسمان های استریل آن را ببندید.

• به پزشک مراجعه کنید

بر اساس عمق زخم، بهترین راه این است که پس از طی کردن مراحل اولیه، به پزشک مراجعه کنید. پزشک، نوع و میزان گستردگی جراحت را بررسی می کند و بر اساس شرایط تصمیم می گیرد که زخم نیاز به بخیه دارد یا خیر. اگر نیاز به بخیه نبود، زخم تمیز شده و داروهای مورد نیاز توسط پزشک تجویز می شوند.

• استفاده از پمادهای آنتی بیوتیک

یکی از اقداماتی که به توصیه پزشک انجام می شود، استفاده از داروهای آنتی بیوتیک است که اگر زخم عمیق تر از یک خراش پوستی باشد، توصیه می شود. استفاده از این داروها التهاب زخم و هم چنین خطر عفونت را کاهش می دهد.

تزریق واکسن هاری

در کنار تمام این مراحل، مهم ترین قدمی که باید برداشته شود، تزریق واکسن هاری و هم چنین واکسن کزاز است. اگر گازگرفتگی توسط حیوان خانگی خودتان رخ داده و حیوان، تمامی واکسن های خود را به موقع دریافت کرده باشد، ممکن است پزشک توصیه متفاوتی برای دریافت واکسن ها ارائه دهد؛ اما معمولا برای اطمینان بیشتر، بهتر است واکسن های مورد نیاز را تزریق کنید.

اگر بعد از گاز گرفتن سگ واکسن نزنیم چه می شود؟

واکسن هایی که گفته شد، به ویژه واکسن هاری باید نهایتا 24 ساعت پس از وقوع حادثه تزریق شوند در غیر این صورت احتمال ابتلا به این بیماری های خطرناک، افزایش پیدا می کند. نتایج تحقیقی که در استان گیلان روی حدود 1600 مورد گازگرفتگی انجام شده است نشان می دهد که عدم آگاهی در مورد تزریق به موقع واکسن، باعث می شود که درصد زیادی از افراد پس از گذشت 48 ساعت از وقوع حادثه برای دریافت واکسن مراجعه کنند و خطر ابتلا به بیماری هاری را افزایش دهند.

چطور گاز گرفتن سگ را مهار کنیم؟

با توجه به این که گفته شد درصد بسیاری زیادی از گازگرفتگی سگ ها، توسط سگ های خانگی اتفاق می افتد، لازم است روند تربیت سگ را جدی گرفته و عادت گاز گرفتن را از حیوان دور کنید.

• تربیت سگ را از سنین کم شروع کنید تا اثربخشی بیشتری داشته باشد.
• اگر در زمان بازی، سگ شما را گاز می گیرد، به صورت اغراق شده با صدای بلند ناراحتی خود را نشان دهید و بازی را متوقف کنید.
• سگ ها از دندان هایشان و جویدن اشیا برای مرتفع کردن کنجکاوی و شناخت محیط استفاده می کنند به همین دلیل بهتر است اسباب بازی های مناسب را برای این کار در اختیارش قرار دهید.
• زمانی که حیوان رفتار درستی در این زمینه از خود نشان می دهد با استفاده از نوازش و دادن خوراکی های مورد علاقه اش او را تشویق و رفتارش را تایید کنید.
• برای تربیت سگ از تنبیه بدنی و رفتارهای فیزیکی و خشن استفاده نکنید.
• برای این که بهتر بتوانید روند تربیتی سگ را پیش ببرید بهتر است از دامپزشک و مربی سگ کمک بگیرید.

پیش بینی حمله سگ

در فرهنگ ما ضرب المثلی وجود دارد که می گوید سگی که پارس می کند، گاز نمی گیرد؛ این ضرب المثل تا حدی درست است. در واقع پارس کردن سگ ها معمولا نشانه ای برای ترساندن مهاجم است اما باید نشانه های بدنی سگ را بشناسیم تا اگر در اطرافمان سگی را دیدیم که آماده حمله کردن بود بتوانیم خطر را تشخیص دهیم. زمانی که سگی گوش هایش را به سمت عقب برده، خرناس می کشد و سر و بدنش در امتداد هم قرار گرفته است می تواند بیانگر این باشد که حیوان آماده حمله کردن و گاز گرفتن است.